.:: Religia w Egipcie::.

   W czasach starożytnych Egipcjanie wierzyli w wielu bogów (politeizm). Czczono głównie siły przyrody. Szczególnym kultem otaczano Słońce i Nil, wokół którego toczyło się całe życie. Dzięki niemu ludzie żyli w dobrych warunkach i mogli przetrwać na pustyni. Ten ważny element Egipcjan był jednym z głównych źródeł inspiracji myśli teologicznej starożytnego Egiptu. Całe życie było uzależnione od jego wylewów, był to jakby wielki kosmiczny zegar regulujący czas w obrębie egipskiego roku. Pierwszy dzień pory wylewu był zarazem dniem Nowego Roku.

  Licznym bóstwom przydawano postacie ludzkie z głowami zwierzęcymi (Horus z głową sokoła, Chnum z głową barana). Wierzono, że bóstwa przebywać mogą w ciele świętych zwierząt, za jakie uważano czarnego byka, zwanego Apisem, a także m.in. krokodyle, ibisy, jastrzębie i koty. Ku czci bogów wznoszono gigantyczne kamienne świątynie, którymi opiekowali się kapłani, gromadzący w nich wielkie bogactwa. Kapłani, obok faraonów, stanowili również istotny czynnik w sprawowaniu władzy, a nierzadko to właśnie oni tak naprawdę rządzili w kraju. Posiadłszy wiedzę o zjawiskach przyrody, wprowadzili podział roku na 12 miesięcy i 365 dni (zobacz: kalendarz egipski), potrafili przewidzieć zaćmienie Słońca i wylewy Nilu, kierowali pracami nawadniającymi i budowlanymi.

  W całym Egipcie czczono około 800 różnych bogów. Dominowała religia bóstw lokalnych, których uważano za władców i panów miast i okolic, w których ich czczono. Poza bogami wierzono w półbogów, czyli geniuszy. Byli oni bardziej związani z życiem codziennym ludzi, lecz nie mieli świątyń i raczej nie brano ich pod uwagę w spekulacjach teologicznych. Geniusze mieli charakter bardziej ludowy. Były to duchy związane z rolnictwem, z narodzinami człowieka. Istniał także kult zwierząt. Święte zwierzęta były po prostu wcieleniami bogów (aspektami bogów). Wierzono, że była w nich obecna jedna z dusz jakiegoś boga. Posągi bóstw umieszczano w świątyniach, przez co stawały się niedostępne dla ogółu. Posągi świętych zwierząt nie znajdowały się w samych świątyniach.

Z czasem (w ciągu około wieku), odrębne miasta zaczynały łączyć się w większe organizacje. Zmieniała się więc też religia. Dochodziło do kompromisów polegających na łączeniu bóstw, z różnych miast w małżeństwa, a także usynawianie bogów. Najczęściej powstawały triady bóstw. Powstawała, a właściwie syntetyzowała się mitologia. Silnie zakorzeniona była wiara w życie człowieka po śmierci. Stąd też zmarłych grzebano z tak wielką troską.

Istniały tam trzy najważniejsze systemy kosmogoniczno-religijne: heliopolitański, hermopolitański i memficki.

System heliopolitański:
Kapłani heliopolitańscy dążyli do nadania religii egipskiej charakteru solarnego. Utożsamiali oni Horusa z bogiem słońca Re. W systemie heliopolitańskim najważniejsza była enneada (tzw. "dziewiątka heliopolitańska") - czyli 9 najwyższych bóstw:

• Atum - (uważany za Atum-Re) bóg zachodzącego słońca,
• Re - pan wszechświata, nieba, bóg słońca,
• Szu - bóg powietrza,
• Tefnut - bóg wilgoci,
• Geb - bóg będący uosobieniem ziemi,
• Nut - bogini będąca uosobieniem sklepienia niebieskiego,
• Ozyrys - bóg śmierci i odrodzonego życia, sędzia zmarłych, władca ziemi, podziemi i Krain Nieśmiertelnych,
• Set - władca burz i piorunów (wrogi Horusowi),
• Neftyda - żona Setha, siostra Ozyrysa,
• Izyda - lokalna bogini miłości, nieba, magii i czarów, Ozyrys - bóg płodnej natury i bóg świata zmarłych; ich synem był Horus.

   Według mitologii heliopolitańskiej na początku była tylko zimna, ciemna i nieruchoma woda, zwana Nuu, czyli Chaos. Słońce, czyli bóg Atum stworzył sam siebie a potem albo wypluwając albo onanizując się dał początek dwóm bogom: Szu, czyli suszy i Tefnut, czyli wilgoci. Szu i Tefnut stały się następnie rodzicami boga Geb, czyli ziemi i bogini Nut, czyli niebu. Szu wzniósł Nut ponad swoją głową, a jej małżonka, Geb pozostawił nadal leżącego. Później Net stała się matką Ozyrysa, Seta, Izydy i Neftydy. Tych dziewięcioro bogów stanowiło Wielką Enneadę.

System hermopolitański:
W teologicznym systemie kapłanów z Hermopolis, pozostających w opozycji do systemu heliopolitańskiego, występują cztery pary bogów:

• Nun i Naumet - uosobienie ( personifikacja) oceanu.
• Huh i Hauhet - uosobienie wody i ruchu.
• Kuk i Kauket - uosobienie ciemności panującej w pierwotnej przestrzeni.
• Nat i Niau lub Amon i Amaunet.

   W Hermopolis najważniejszym bogiem był Tot , bóg-księżyc, ibis, albo pawian. Sam z siebie obudził się w chaosie i głosem powołał do istnienia Ogdoadę , czyli ośmiu bogów. Były to cztery pary samców i samic. Samce miały głowy żab, a samice wężów. Były to zarówno w radzaju żeńskim jak i w męskim: Noc, Ciemność, Tajemnica i Wieczność. Ogdoada usiadła na pagórku i zniosła jajo. Z jaja wykluło się słońce i to ono właśnie stworzyło i zorganizowało świat.

System memficki:
Główną rolę w systemie memfickim odgrywała triada bogów, określana stąd triadą memficką:

• Ptah - bóg stwórca
• Sechmet - bogini wojny
• Nefertum - bóg ziemi

Inni bogowie, których kult był powszechny, to:

• Anubis - bóg zmarłych, strażnik cmentarzy, patron mumifikacji,
• Aton - bóstwo słońca,
• Bastet - bogini miłości, płodności i domu, również opiekunka kotów,
• Bes - bóstwo ogniska domowego,
• Chepri - bóstwo popychające tarczę słoneczną,
• Chnum - pradawny bóg górnego Nilu, stwórca ludzi, miał na kole garncarskim ulepić człowieka,
• Chonsu - bóg Księżyca, syn Amona i Mut, razem tworzyli triadę bóstw,
• Hathor - bogini nieba, miłości i radości,
• Horus - bóstwo Nieba i opiekun faraonów, syn Ozyrysa i Izydy,
• Maat (Mayet) - bogini ładu, porządku, prawa i sprawiedliwości,
• Min - bóstwo miasta Koptos, bóg urodzaju,
• Montu - bóg wojny, uosobienie Horusa pod postacią boga zła koniecznego,
• Renenutet - bogini żniw i płodów,
• Seszat - bogini pisma, opiekunka annałów królewskich,
• Sobek - bóg wód,
• Sokar - bóstwo zachodniej nekropolii,
• Tatenen - bóstwo wód praoceanu,
• Tawaret - bóstwo opiekuńcze kobiet rodzących dzieci,
• Thot (Tot) - bóg Księżyca, władca czasu, bóstwo mądrości i nauki - wynalazca pisma (hieroglificznego), posłaniec bogów,
• Wadżet - patronka Dolnego Egiptu.

Zobacz też:

• Koptyjski kościół odradza się w Egipcie