.:: Kultura Egiptu::.

Najstarsze ślady kultury egipskiej sięgają aż 10 000 lat p.n.e. i lokalizowały się głównie w okolicach największej rzeki Afryki, Nilu. Od samego początku Nil odgrywał najważniejszą rolę w życiu ludów Egiptu, wokół niego koncentrowało się życie, od jego wylewów wszystko zależało. Był jedynym źródłem życiodajnej wody, dzięki niemu ludzie mieli co jeść i nie umierali z głodu i pragnienia.

Na podstawie obserwacji wylewów Nilu, które powtarzały się co ok. 365 dni, ok. 3000 roku p.n.e. utworzono pierwszy egipski kalendarz, nazwany wiele wieków później juliańskim (gdy wprowadził do w swym cesarstwie Juliusz Cezar). Służył on początkowo głównie chłopom i rolnikom, dzielił rok na 3 pory: wylewy, siew i zbiory, oraz na 12 trzydziestodniowych miesięcy. W XVI wieku został on zmodyfikowany przez papieza Grzegorza XIII i odtąd zwał się już kalendarzem gregoriańskim.


W starożytnym Egipcie wyznawano wiarę w wielu bogów, często przedstawianych pod postaciami zwierząt (więcej informacji o religii Egiptu znaleźć można tutaj). Najwyższym bogiem był bóg słońca Re, a kultem jego i pozostałych bóstw zajmowała się specjalna kasta społeczna, kapłani. Początkowo najwyższym kapłanem był sam faraon, ale z czasem funkcje sakralne i polityczne zostały rozdzielone. Na głowie kościoła stanął faworyzowany przez władcę oraz obdarzany przez niego licznymi zaszczytami kapłan, a jego rola na przestrzeni wieków coraz bardziej rosła. W końcu kapłani stali się wielką polityczną i gospodarcza potęgą i zaczęli zagrażać samemu faraonowi.

Wiara Egipcjan w życie pozagrobowe oraz wielka religijność stały się przyczyną powstawania w starożytnym Egipcie licznych świątyń i grobowców, które z czasem zaczęly się stawać coraz bogatsze i bardziej monumentalne. Śmierć była dla ówczesnych ludzi nie końcem, lecz początkiem drogi do lepszego świata, dlatego też tak wiele odnajdywanych współcześnie w dawnych grobach przedmiotów codziennego użytku, resztek pożywienia oraz (w przypadku najbogatszych ludzi) także szczątków ich służby. Z tego samego powodu próbowano za wszelką cenę zachować ciało w jak najlepszym stanie, aby mogła powrócić do niego dusza w zaświatach, i rozwijano trudną sztukę mumifikowania ciała.

Zwykli ludzie, których nie było stać na zafundowanie sobie pochówku godnego króla, często chowani byli bezpośrednio w gorących piaskach pustyni. Inni, zamożniejsi, budowali sobie jeszcze za życia wielkie grobowce, które w przypadku niektórych faraonów osiągnęły rozmiary monumentalnych piramid. Ponieważ jednak piramidy nie zabezpieczały dostatecznie ciał zmarłych oraz pozostawionych przy nich klejnotów przed kradzieżą, władców zaczęto chować w specjalnych, ukrytych przed ludźmi grobach wykutych w skale. Tak powstała Dolina Królów.


Oprócz tworzenia ogromnych piramid, Egipcjanie zasłynęli także wysoko rozwniniętą nauką. Jednym z ich największych osiągnięć było pismo, początkowo wykorzystywane w celach gospodarczych do prowadzenia zapisów dobytku, plonów czy zapasów. Bazowało ono na rysunkach przedmiotów i rzeczy, i zostało nazwane przez Greków pismem hieroglifycznym. Z czasem zostało ono uproszczone i do użytku codziennego zaczęto używać pisma hieratycznego (kapłańskiego), a następnie demotycznego (popularnego). Najczęściej zapiski prowadzono na kamieniu i papirusie, a pisano używając trzciny maczanej w tuszu. Poza tym starożytni Egipcjanie słynęli z dużych osiągnięć w dziedzinei matematyki i astronomii. Dzięki obserwacjom nieba stworzyli kalendarz słoneczny i obliczyli dokładną ilość dni w roku. W medycynie opanowali skomplikowaną sztukę trepanacji czaszki i skutecznie leczyli wiele z ówczesnych chorób.


We współczesnym Egipcie nadal widoczne jest silne przywiązanie do religii, lecz wiara w starożytnych bogów ustąpiła miejca islamowi. Podobnie jak i w innych krajach muzułmańskich, szczególnie silnie jest zauważalna w tym państwie rola kobiety jako matki i pani domowego ogniska.

To mężczyzna ma za zadanie troszczyć się o pieniądze i o utrzymanie rodziny, ale z powodów ściśle ekonomicznych nieraz się zdarza, że także kobiety idą do pracy. Wówczas oprócz obowiązków związanych z pracą mają również tradycyjne obowiązki rodzinne, i wśród wielu turystów panuje przekonanie, że Egipcjanki to biedne, uciśnione ofiary. W niektórych przypadkach bardzo możliwe, że tak właśnie jest, ale wiele kobiet chwali sobie pracę zawodową, a tradycyjną, zakrywającą chustę twarz zakłada nie z powodu powszechnego nakazu, ale z wygody. Niewielu mężczyzn odważyłoby się zaczepić kobietę w chuście, a poza tym taka chusta dla wielu mieszkanek Egiptu jest jednym z elementów panującej mody.

Jednym z największych tematów tabu w Egipcie są sprawy związane z seksem. Stosunki przedmałżeńskie oraz pozamałżeńskie są tam rzadkością, a jeśli już się zdarzą przynoszą wstyd całej rodzinie. Kobiety powinny zachowywać dziewictwo aż do ślubu, aby uchronić się przed możliwymi katastrofalnymi skutkami romansu i aby nie przynieść ujmy dobremu imieniu rodziny. Z tego też względu przez wielu Egipcjan kobiety Zachody są uznawane za niemoralne i obsesyjnie nastawione do seksu. Podczas gdy u nas posiadanie wielu partnerów w życiu nie jest niczym niezwykłym, tak samo jak publiczne obnoszenie się ze swym uczuciem do drugiej osoby, w Egipcie już samo trzymanie się kobiety i mężczyzny za rękę w publicznym miejscu jest uznawane za niemoralne.

Powszechnie znanym muzułmańskim zwyczajem jest ubieranie się w taki sposób, aby całe ciało było zakryte. Poza ośrodkami wczasowymi nie powinno się nosić szortów, obcisłych spodni lub bluzek, koszulek na ramiączka lub nie daj boże skšpych strojów kšpielowych. Kobieta zbyt eksponująca ciało może się stać obiektem licznych zaczepek i pogardliwych spojrzeń, toteż lepiej chodzić w luźnym podkoszulku i bawełnianych spodniach, które zabezpieczają nie tylko przed gorącym słońcem, ale i nieprzyjemnymi komentarzami.

Jednym z nielicznych miejsc, gdzie również młode Egipcjanki pozwalają sobie na większą swobodę i zakładają na siebie skąpsze stroje, są nocne kluby. Choć zwyczaje w nich są rzeczywiście mniej przestrzegane, nawet tam nie możemy być pewni, że nie ominą nas nieprzyjemnne zaczepki.


Innymi popularnymi rozrywkami są wyjścia do kina oraz odwiedzanie członków rodziny, a dla mężczyzn odpoczynek w ahwa, czyli niewielkiej, spokojnej kawiarni. Kobiety egipskie nie zaglądają do ahwa, gdyż są to typowo męskie miejsca, ale nie ma żadnego powodu, dla którego mieszkanka Europy miałaby tam nie przyjść (choć lepiej, by się zbytnio nie rzucała w oczy). Głównymi rozrywkami w ahwa są gry w domino i towla, rodzaj gry planszowej, a także czytanie gazety, rozmowy z przyjaciółmi i powolne popijanie kawy czy herbaty. Częste jest także palenie specjalnej fajki, sheesha (szisza), którą wypełnia się tytoniem moczonym w melasie lub soku z jabłek. Dobrą sziszę pali się przez 15-20 minut, a kiedy tytoń się skończy lub węgiel ostudzi, kelner wymienia mały gliniany zbiorniczek z tytoniem na nowy. Na koniec pobytu w ahwe woła się kelnera Filoos! (pieniądze) w celu zapłacenia rachunku.

W większości miejsc zwyczajowo do rachunku dodaje się też bakszysz, czyli napiwek, i ponieważ jest on w wielu przypadkach podstawowym źródłem dochodu rodziny, z prośbą o niego możemy się spotkać dosłownie na każdym kroku. Niewielki bakszysz powinniśmy więc dać zarówno kelnerowi, barmanowi jak i personelowi hotelu, ale tylko wówczas, gdy jesteśmy zadowoleni z ich usług.

Równie powszechne jak napiwek, jest wypytywanie obcokrajowców o ich sprawy prywatne, czyli o rodzinę, zawód czy miejsce zamieszkania. Egipcjanie okazują swoje zainteresowanie w dużej mierze z grzeczności, ale jeśli pytania wydadzą nam się zbyt wścibskie czy natrętne, najlepiej szybko acz grzecznie pożegnać się z rozmówcą.


Jeśli chodzi o życie kulturalne Egipcjan, to jak w każdym kraju, tak i tu organizowane są niekiedy różnego rodzaju imprezy kulturalne:

• Festiwal Muzyki Arabskiej - Odbywa się na początku listopada w budynku opery w Kairze.
  
  
• Targi książki - Mają miejsce każdego roku w styczniu w Centrum Wystawowym. Jest to jedno z ważniejszych wydarzeń w roku, ściągaja na nie masy ludzi, w większości zainteresowanych jednak miłym spędzeniem czasu w gronie znajomych niż literaturą, co widać dobrze po znacznie większej ilości sprzedanych zakąsek i napojów, niż książek.
  
  
• Kairski Międzynarodowy Festiwal Filmowy - 14-dniowy festiwal obchodzony każdego roku na początku grudnia. Jego główną atrakcją jest to, że filmy prezentowane sa bez cenzury, i wszystkie tytuły mogące sugerować choć odrobinę golizny sprzedają się jak gorące bułeczki (mimo, że bilety wstępu na festiwal sa dwa razy droższe).
  
  
• Festiwal Teatrów Eksperymentalnych - Obchodzony jest przez dziesięć dni każdego roku we wrześniu.
  
  
• Rajd Faraonów - Doroczny samochodowy wyścig przez pustynię odbywający się w październiku. Rozpoczyna się i kończy u stóp piramid i co roku przyciąga zawodników z całego świata.